Artificial Intelligence

Rule-Based Expert System

Sistema intelijente ne'ebé uza koñesimentu husi espesialista umanu hodi rezolve problema kompleksu uza lójika "SE-ENTAU" (IF-THEN).

Saida mak Rule-Based Expert System?

Intelijénsia Artifisiál

RBES mak teknolojia AI ne'ebé fiar-an liu (reliable) tanba nia la'ó tuir lójika ne'ebé ema bele komprende. Nia dezenvolve hodi halo mákina ida bele "hanoin" no foti desizaun hanesan ema.

Rule-Based Expert System

Rule: Regras lójika ne'ebé klaru.
Expert: Matenek ne'ebé foti husi espesialista (Doutór).
System: Unidade ne'ebé integra dadus no lójika hodi fó solusaun.

Lójika SE-ENTAU (IF-THEN)

Ida ne'e mak "fuan" husi sistema. Nia muda koñesimentu espesialista ba kódigu: IF (Sintoma akontese) THEN (Sistema foti desizaun diagnóstiku).

Komponente Prinsipál

Knowledge Base

Fatin hodi rai koñesimentu, faktu, no regras hotu ne'ebé foti husi espesialista sira.


Ne'e hanesan "biblioteka dijitál" ne'ebé rai regras lójika (IF-THEN). Tanba sistema la'ós de'it programa baibain, nia presiza koñesimentu espesífiku husi doutór ka espesialista hodi bele foti desizaun ne'ebé loos.

Inference Engine

"Utu" husi sistema ne'ebé halo razaun (reasoning) hodi foti konkluzaun husi regras sira.


Mekanizmu ida ne'e mak soke dadus pasiente nian ho regras iha Knowledge Base. Nia mak halo lójika (Forward ka Backward Chaining) hodi fó sai rezultadu diagnóstiku ba uza-na'in.

User Interface

Dalan ba uza-na'in (user) hodi komunika no hatama dadus ba sistema espesialista.


Ponte ne'ebé liga ema ho mákina. Liuhusi ne'e, uza-na'in hatama sintomas (input) no sistema hatudu rezultadu diagnóstiku no mós konsellu (output) ho dalan ne'ebé fasil atu komprende.

Metodu Razaun (Reasoning)

Data-Driven

Forward Chaining

Hahu husi faktu sira ne'ebé iha ona, depois soke ho regras hodi hetan konkluzaun foun.


  • Prosesu: Dadus $\rightarrow$ Regras $\rightarrow$ Konkluzaun.
  • Ezemplu: Pasiente hatama dadus tensaun as, sistema foti konkluzaun "Risku Hipertensaun".
Goal-Driven

Backward Chaining

Hahu husi objetivu (goal), depois sistema fila ba kotuk hodi buka faktu ne'ebé apoia objetivu ne'e.


  • Prosesu: Objetivu $\rightarrow$ Buka Faktu $\rightarrow$ Konfirmasaun.
  • Ezemplu: Sistema hakarak prova "Risku Fuan", entaun sistema husu: "Ita sente laran sa'e?".
Mixed Method

Hybrid Chaining

Kombinasaun husi Forward no Backward hodi hetan rezultadu ne'ebé efisiente liu.


  • Prosesu: Forward (ba dadus inisiál) + Backward (ba konfirmasaun).
  • Vantajen: Lalais liu tanba sistema la husu pergunta ne'ebé la relevante.
Uncertainty Logic

Fuzzy Reasoning

Metodu ne'ebé jere dadus ne'ebé la presiza ka vaga (vague) uza grau membru (0 to 1).


  • Prosesu: Fuzzifikasaun $\rightarrow$ Rule Base $\rightarrow$ Defuzzifikasaun.
  • Ezemplu: Tensaun "Uitoan As" (135 mmHg) la'ós de'it konsidera "Normal" ka "As".

Istória & Evolusaun

1965

DENDRAL: Sistema Primeiru

Dezenvolve iha Stanford University, DENDRAL mak sistema espesialista primeiru iha mundu ne'ebé ajuda kímiku sira analiza estrutura molekulár. Ida ne'e mak hun husi Rule-Based AI.

1972

MYCIN: Revolusaun Médika

MYCIN mak sistema ne'ebé famozu liu iha istória AI. Nia uza regra 600 hodi identifika infeksaun ran no fó rekomendasaun antibiótiku ho kbiit ne'ebé hanesan ho doutór espesialista.

1980

XCON: Era Komersiál

Digital Equipment Corporation (DEC) uza XCON hodi kria konfigurasaun komputadór ho automátiku. Sistema ne'e salva osan milloins ba kompania no hatudu katak AI bele fó lukru boot.

Agora

Hybrid AI & Fuzzy Logic

RBES evolui ona husi regra "mutin-metan" ba Lójika Fuzzy (Fuzzy Logic) no agora integra ho Machine Learning hodi kria sistema ne'ebé matenek liu no bele jere dadus ne'ebé la serteza.

Implementasaun iha Mundu Real

Saúde (Medicine)

Diagnosa moras fuan, analiza imajen radiolojia, no fó konsellu tratamentu bazeia ba faktu klinku pasiente nian.

Finansa (Finance)

Analiza risku kreditu iha banku, deteta fraud (falsifikasaun) kartaun kréditu, no fó konsellu investimentu saham.

Indústria (Engineering)

Deteta estragu iha mákina boot, kontrolu kualidade produtu iha fabrika, no planeamentu lojístika kompleksu.

Knowledge Base: Regras IF-THEN

RULE 01 (General):

IF (Sintoma == "Isin Manas") AND (Sintoma == "Me'ar") THEN (Diagnosa = "Indikasaun Flu")

RULE 02 (Hypertension):

IF (Presaun_Ran > 140) AND (Idade > 50) THEN (Risku = "As")

RULE 03 (Lifestyle):

IF (Status_Fuma == "Hesan") AND (Kolesterol > 200) THEN (Risku_Fuan = "Boot Tebes")

RULE 04 (Comorbidity):

IF (Gula_Ran > 126) AND (Istoria_Familia == "Iha") THEN (Alerta = "Kuidado Kardiovaskular")

RULE 05 (Healthy):

IF (Atividade_Fiziku == "Ativu") AND (IMC < 25) THEN (Status_Fuan = "Saudavel")

RULE 06 (Geriatric):

IF (Idade > 65) AND (Presaun_Ran == "Normal") THEN (Monitorizasaun = "Fulan 6 Dala Ida")

Video Referénsia & Tutorial

Video Thumbnail

Esplikasaun Expert Systems (Neso Academy)

Klik hodi assiste video esplikasaun kompletu husi Neso Academy loloos iha YouTube.

Forward vs Backward Chaining

Aprende diferensa tékniku entre metodu razaun rua ne'ebé uza liu iha Rule-Based System.

Vantajen RBES

Transparénsia

Sistema bele esplika oinsá nia foti desizaun liuhusi dalan lójika ne'ebé klaru (Explanation Facility).

Konsisténsia

Sistema fó rezultadu ne'ebé hanesan ba dadus ne'ebé hanesan, la iha influénsia husi fali sentimentu ka baruk.

Rai Koñesimentu

Rai didiak koñesimentu husi espesialista sira hodi la lakon maske espesialista ne'e reforma ka la iha ona.

Fasil Atualiza

Regras sira mak modular, fasil atu aumenta ka muda regras foun hodi tuir dezenvolvimentu siénsia foun.

Our Team

Beny Da Silva Pereira

Beny Da Silva Pereira

NRE : 2401020110134
Lead Developer & Creator

Team Member

Rosalina De Jesus Gama

NRE : 2401020110137
AI Researcher

Team Member

Melanie Gama de Sousa Moniz

NRE : 2401020110128
UI/UX Designer

Connect with AI

Ita iha pergunta kona-ba Rule-Based System? Kontaktu ami hodi diskuta dezenvolvimentu AI.